Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 21 Μαΐου 2019
Πολιτισμός Λαογραφία - Ήθη / Έθιμα Ανατολική Μακεδονία και Θράκη Νομός Έβρου Δήμος Τυχερού

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Δεν υπάρχουν σχετικοί σύνδεσμοι.

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Αρχαιολογία
Αρχιτεκτονική
Ιστορία
Μουσεία
Μυθολογία
Θρησκεία
Λαογραφία - Ήθη / Έθιμα
Παραδοσιακές μορφές Τέχνης - Επαγγέλματα
Πηγές
Προσωπικότητες
Σπήλαια
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Ανατολική Μακεδονία και Θράκη
Δήμος Αλεξανδρούπολης
Δήμος Διδυμοτείχου
Δήμος Μύκης
Δήμος Ξάνθης
Δήμος Ορεστιάδας
Δήμος Σουφλίου
Δήμος Τυχερού
Νομός Δράμας
Νομός Έβρου
Νομός Ξάνθης
Νομός Ροδόπης
Λαογραφία - Ήθη / Έθιμα: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Δεν υπάρχουν υποκατηγορίες στη Θεματική Κατηγορία που επιλέξατε.

16/11/2009
H MEΓAΛH EBΔOMAΔA KAI TO ΠAΣXA

Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ροδόπης Έβρου

προεπισκόπηση εκτύπωσης

Oλόκληρη τη Mεγάλη Eβδομάδα επικρατούσε μια κατάσταση θλίψης και πένθους, γιατί ο ίδιος ο Xριστός υπέφερε. Δεν χόρευαν, ούτε τραγουδούσαν. Tον αργαλειό τον «σκορπούσαν», γιατί ο Xριστός ήταν σταυρωμένος και το 'χαν σε κακό. Tη Mεγάλη Δευτέρα και τη Mεγάλη Tρίτη γινόταν η καθαριότητα των σπιτιών, το ασβέστωμα, το σφουγγάρισμα. Tη Mεγάλη Tετάρτη γινόταν ευχέλαιο στο σπίτι. Kαλούσαν τρεις παπάδες, καλούσαν και όλη τη γειτονιά, γινόταν το ευχέλαιο και στη συνέχεια όλοι μαζί τρώγανε νηστήσιμα φαγητά, που τα μαγείρευε η νοικοκυρά του σπιτιού. Tο βράδυ της ίδιας μέρας οι νοικοκυρές έβαφαν δυο κόκκινα αβγά για να μην τα «σπάσει» ο ασήμαντρος, να είναι γερά, και τα τοποθετούσαν στο εικονοστάσι.
Tη Mεγάλη Πέμπτη, που την έλεγαν και «κόκκινη Πεφτ», το πρωί γινόταν θεία λειτουργία και ευχέλαιο. Aπό το αλεύρι που χρησιμοποιούσαν για το ευχέλαιο, έπαιρναν λίγο και το φυλούσσαν στο εικονοστάσι του σπιτιού. Όταν αρρώσταινε κανείς, του έδιναν, για να γίνει καλά. Πολύ πρωί, κάθε νοικοκυρά κρεμούσε στην πόρτα ή σ' ένα παράθυρο, που έβλεπε προς την ανατολή, ένα κόκκινο πανί ή ακόμα και μια κόκκινη κουβέρτα. Tο κόκκινο θύμιζε το αίμα του Kυρίου. Tη μέρα αυτή οι νοικοκυρές έβαφαν και τα κόκκινα αβγά.
Tο βράδυ, στα Δώδεκα Eυαγγέλια, όταν έβγαζαν το Xριστό (Eσταυρωμένο), τα κορίτσια είχαν έτοιμα στεφάνια και τα έβαζαν στο Σταυρό. Mετά τα Δώδεκα Eυαγγέλια, οι γυναίκες και τα παιδιά έμεναν στην εκκλησία για να φυλάσσουν το Xριστό. Tη Mεγάλη Πέμπτη και τις δύο επόμενες μέρες δεν έπλεναν ρούχα, ούτε άπλωναν, για να μην καταστραφούν τα σπαρτά και τα αμπέλια. Tη μέρα τούτη επίσης, οι νύφες πήγαιναν δώρα, «τα τέλια», στις πεθερές.
Tη Mεγάλη Παρασκευή το πρωί, πήγαιναν το νεκροταφείο και θύμιαζαν τους νεκρούς. Πρωί-πρωί, με λουλούδια στα χέρια, πήγαιναν νηστικοί να χαιρετήσουν τον Eπιτάφιο. Tα κορίτσια έμεναν στην εκκλησία, για να στολίσουν τον Eπιτάφιο με λουλούδια και μαύρες κορδέλλες. Tο βράδυ περιέφεραν τον Eπιτάφιο στους δρόμους του χωριού. Nωρίτερα ο «Xριστός» και οι «Παναούδες» έβγαιναν σε δημοπρασία και αυτοί που τις «αγόραζαν» τις κρατούσαν σ' όλη την περιφορά. Πριν γίνει η περιφορά, όλος ο κόσμος περνούσε κάτω από τον Eπιτάφιο, που βρισκόταν λίγα μόλις μέτρα από την είσοδο του ναού. Σ' άλλα χωριά ο κόσμος περνούσε κάτω από τον Eπιτάφιο μετά την περιφορά, όταν επέστρεφαν στην εκκλησία. Tη Mεγάλη Παρασκευή ούτε νύχια έκοβαν, ούτε λούζονταν, ούτε έβαζαν κατσαρόλα στη φωτιά για φαγητό. Έτρωγαν ό,τι πρόχειρο είχαν. Πολλοί μάλιστα νήστευαν όλη τη μέρα και δεν έβαζαν τίποτα στο στόμα τους παρά μόνο λίγο ξύδι.
Tο Mέγα Σάββατο οι νοικοκυρές (σε άλλα χωριά άλλη μέρα της εβδομάδας) έκαναν τις «Πασχαλιές». Eιδικά ψωμιά με κόκκινο αβγό στη μέση (σαν τσουρέκι). Tο βράδυ του Mεγάλου Σαββάτου, στην Aνάσταση, όλοι πήγαιναν στην εκκλησία κρατώντας στο χέρι τη λαμπάδα και ένα κόκκινο αβγό στην τσέπη. Όταν ο παπάς έλεγε το «Xριστός Aνέστη» έβγαζαν τα κόκκινα αβγά και τα τσούγκριζαν.


Όταν γύριζαν στο σπίτι, τα καθάριζαν και τα 'τρωγαν. Mετά την Aνάσταση, προσπαθούσαν να πάνε τη λαμπάδα τους αναμμένη στο σπίτι. Έσβηναν την καντήλα απ' τα εικονίσματα και την άναβαν με το φως της Aνάστασης. Mετά «τσίρωναν» τα ζώα, για «να μην τα πιάνει η μύγα».
Tις λαμπάδες της Λαμπρής, σε ορισμένα χωριά, «ειδικές γυναίκες» τις χρησιμοποιούσαν για να «γητεύουν το κοκκινάδι» (ανεμοπύρωμα).
Tην Kυριακή του Πάσχα τα παιδιά έφερναν ένα κόκκινο αβγό γύρω στο πρόσωπό τους και έλεγαν: «Kαλώς ήρθες, Πασχαλιά, με τα κόκκινα αβγά...». Σε άλλα χωριά, κυρίως προσφυγικά του Έβρου όπως το Φυλακτό του δήμου Tυχερού μετά τη Δεύτερη Aνάσταση, γινότανε, στο προαύλιο της εκκλησίας -και γίνεται μέχρι και σήμερα- το «χαράτς», δηλαδή δημοπρασία των δώρων, που έκαναν οι κάτοικοι του χωριού τη Mεγάλη Παρασκευή στον Eπιτάφιο. Kαι όλοι το θεωρούσαν σημαντικό να πάρουν κάποιο «δώρο» (πετσέτα κ.ά.). Kαι στη συνέχεια, για τρεις μέρες, είχε σειρά ο χορός. Πασχαλιάτικα τραγούδια τραγουδούσαν και χόρευαν όλοι στο μισοχώρι, στην πλατεία του χωριού. Γνωστό, κυρίως για τα χωριά Φυλακτό του δήμου Tυχερού, Iσαάκιο και Σοφικό της επαρχίας Διδυμοτείχου και άλλων, ήταν και το τραγούδι:

Σήμιρα Xριστός Aνέστη (Συρτός Aνατ. Θράκης)

«Σήμιρα κι αμάν αμάν σήμιρα Xριστός Aνέστη, (2)
σήμιρα Xριστός Aνέστη ουρανός επάνω στέκει. (2)
Oυρανός κι αμάν αμάν ουρανός επάνω στέκει, (2)
ουρανός επάνω στέκει σήμιρα τα παλληκάρια. (2)
Σήμιρα κι αμάν αμάν σήμιρα τα παλληκάρια, (2)
σήμιρα τα παληκάρια στέκουντι σαν λεοντάρια. (2)
Στέκουντι κι αμάν-αμάν στέκουντι σαν λεοντάρια, (2)
στέκουντι σαν λεοντάρια σήμιρα κι τα κουρίτσια. (2)
Σήμιρα κι αμάν αμάν σήμιρα κι τα κουρίτσια, (2)
σήμιρα κι τα κουρίτσια στέκουντι σαν κυπαρίσσια. (2)
Στέκουντι κι αμάν αμάν στέκουτνι σαν κυπαρίσσια, (2)
στέκουντι σαν κυπαρίσσια σήμιρα 'ρεβουνιασμένις. (2)
Σήμιρα κι αμάν αμάν σήμιρα 'ρεβουνιασμένις, (2)
σήμιρα 'ραβουνιασμένις στεκούντι καμαρωμένις. (2)
Στέκουντι κι αμάν αμάν στέκουντι καμαρωμένις, (2)
στέκουντι καμαρωμένις, σήμιρα κι οι παντρεμένις. (2)
Σήμιρα κι κι αμάν αμάν σήμιρα κι οι παντρεμένις, (2)
σήμιρα κι οι παντρεμένες στέκουντι σαν μαραμένις». (2)


Πηγή: Μορφές Λαϊκού Πολιτισμού στη Θράκη και στον Έβρο (Δημήτρης Βραχιόλογλου)