Αναζητήστε στην Πύλη

Σύνθετη αναζήτηση
 
Αρχική 29 Μαρτίου 2024
Πολιτισμός Αρχαιολογία Αρχαιολογικοί χώροι Οικισμοί Ανατολική Μακεδονία και Θράκη Νομός Έβρου Δήμος Σαμοθράκης

Ήχοι - Βίντεο
Δεν υπάρχουν αρχεία ήχου και βίντεο.

Σχετικοί Σύνδεσμοι
Θρακικός Ηλεκτρονικός Θησαυρός
Ιστοσελίδα για τη Θράκη
e-city.gr > Αξιοθέατα > Σαμοθράκη > Αρχαία Πόλη
Τουριστικός οδηγός
Δήμος Σαμοθράκης
Ιστοσελίδα για τον Δήμο Σαμοθράκης
Samothrace
Σαμοθράκη-Πολιτισμικός οδηγός

Άλλα Αρχεία
Δεν υπάρχουν αρχεία.
ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ
Τουρισμός - Σύγχρονη Ζωή
Πολιτισμός
Περιβάλλον
Οικονομία
ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΕΣ ΤΟΠΟΘΕΣΙΕΣ
Ανατολική Μακεδονία και Θράκη
Δήμος Αβδήρων
Δήμος Αιγείρου
Δήμος Αλεξανδρούπολης
Δήμος Αρριανών
Δήμος Βύσσας
Δήμος Διδυμοτείχου
Δήμος Δράμας
Δήμος Ελευθερών
Δήμος Θάσου
Δήμος Ιάσμου
Δήμος Κομοτηνής
Δήμος Μαρωνείας
Δήμος Ξάνθης
Δήμος Σαμοθράκης
Δήμος Σαπών
Δήμος Σιταγρών
Δήμος Σώστου
Δήμος Τοπείρου
Δήμος Τραϊανούπολης
Δήμος Φερών
Δήμος Φιλίππων
Κοινότητα Οργάνης
Οικισμοί: ΥΠΟΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ Ολες οι κατηγορίες
Δεν υπάρχουν υποκατηγορίες στη Θεματική Κατηγορία που επιλέξατε.

02/12/2007
Σαμοθράκη-Αρχαία Πόλη

Αικατερίνη Μπάλλα
Πηγή: Ι.Π.Ε.Τ./ Ε.Κ. «Αθηνά»
© Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης
προεπισκόπηση εκτύπωσης

Η αρχαία πόλη της Σαμοθράκης, χτισμένη στους βόρειους πρόποδες του Αϊ-Γιώργη, αποτελούσε μια φύσει οχυρωμένη θέση και μόνο σε ορισμένα τμήματα η οχύρωση της συμπληρώθηκε με τεχνητή.

Ο περίβολος, το συνολικό μήκος του οποίου είναι περίπου 2,4 χλμ. περικλείει μια έκταση γύρω στα 200 στρέμματα, πολύ μεγαλύτερη από το δομημένο χώρο. Το τείχος είναι κατασκευασμένο από αδρά δουλεμένους ογκόλιθους διαφορετικού μεγέθους, ενώ υπάρχουν και νεότερα τμήματα ισοδομικής ή ψευδοϊσοδομικής τοιχοποιίας με τετράπλευρες λιθόπλινθους, καθώς και πολυγωνικού συστήματος. Το τείχος αποτελείται από δύο μέτωπα και είναι γεμισμένο στο ενδιάμεσο κενό με λιθορριπή, χώμα και βράχους. Το πάχος του κυμαίνεται από 2,30 έως τα 4 μ., εκτός από τη βόρεια πλευρά όπου το πάχος είναι 1,50 μ., ενώ το ύψος του φτάνει τα 5-6 μ. Το τείχος χρονολογείται από τον 6ο ως τον 3ο αι. π.Χ.

Η οχύρωση περιλαμβάνει τέσσερις γνωστές πύλες, ενώ αναφέρεται και μία μικρότερη Ε, ανάμεσα στις Β και C. Η πιο ενδιαφέρουσα είναι η πύλη Α, η οποία βρίσκεται χαμηλά στο δυτικό σκέλος του περιβόλου και φαίνεται πως συνέδεε την Πόλη με το Ιερό των Μεγάλων Θεών. Δύο παράλληλοι μεταξύ τους πρόβολοι, κάθετοι στο τείχος σχηματίζουν ένα διάδρομο, ο οποίος είναι ανοιχτός εσωτερικά, ενώ στην εξωτερική του απόληξη προστέθηκε αργότερα μία ορθογώνια κατασκευή, η οποία αποτελούσε πιθανότατα πύλη ή προμαχώνα (σε αυτή την περίπτωση η πύλη Α τοποθετείται 12 μ. βορειοανατολικά).

Παρά το γεγονός ότι κατείχε ξεχωριστή θέση στις θαλάσσιες επικοινωνίες του Bορείου Aιγαίου εξαιτίας της γεωγραφικής της θέσης, η Σαμοθράκη δε διέθετε αξιόλογα λιμάνια. Στην θέση που επέλεξαν οι πρώτοι άποικοι για να εγκατασταθούν υπάρχει μικρός όρμος, ενώ ανατολικά του όρμου κατασκευάστηκε πιθανότατα κατά τον 6ο αιώνα π.Χ. ένας λιμενοβραχίονας για την αποτελεσματικότερη προστασία του λιμένα, από τον οποίο είναι σήμερα ορατοί κάποιοι ογκόλιθοι τραχείτη μέσα στην θάλασσα. Το λιμάνι της Αρχαίας Πόλης, το οποίο έμενε έξω από την οχύρωση, μνημονεύεται για πρώτη φορά στις πηγές κατά τον 4ο αιώνα π.Χ. και στις Πράξεις των Αποστόλων, όπου αναφέρεται ότι ο Απόστολος Παύλος πέρασε από αυτό το σημείο, το 49/50 μ.Χ., κατά τη διάρκεια του ταξιδιού του από την Τρωάδα στην Νεάπολη (Καβάλα) και από εκεί στους Φιλίππους. Σύμφωνα με την παράδοση, σε ανάμνηση αυτού του γεγονότος κτίστηκε η παλαιοχριστιανική βασιλική, τα ερείπια της οποίας βρίσκονται στο ανατολικό τμήμα του αρχαίου λιμανιού, κάτω από τον επιβλητικό πύργο των Γατελούζων.

Η παλαιοχριστιανική βασιλική της Παλαιοπόλεως αποκαλύφθηκε το 1938 από την Αμερικάνικη Σχολή και δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί η έρευνά της.

Η τοιχοποιία του ναού αποτελείται από επιμελημένα κατεργασμένους λίθους στις παρειές των τοίχων, ενώ το εσωτερικό πληρούται με χυτή λιθοδομή. Στην κατασκευή έχουν χρησιμοποιηθεί αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη. Στο εσωτερικό του ναού σώζονται τα ερείπια της ημικυκλικής αψίδας και του νότιου τοίχου ενός δεύτερου ναού, τα οποία είναι κτισμένα με πλινθοδομή, τμήμα από παλαιοχριστιανικό θωράκιο, καθώς και άλλα αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη. Ανατολικά της εξωτερικής αψίδας αποκαλύφτηκε τμήμα βυζαντινής οχύρωσης, για την κατασκευή της οποίας φαίνεται πως χρησιμοποιήθηκε αρχαίο οικοδομικό υλικό.

Στη δυτική πλευρά του νησιού, στον όρμο της Kαμαριώτισσας, υπάρχει ένα δεύτερο αρχαίο λιμάνι, το Δημήτριον, που αποτελεί τον μόνο αξιόλογο φυσικό λιμένα της Σαμοθράκης.

Κατά τη μεσαιωνική περίοδο, πάνω στον επιβλητικό βραχώδη λόφο, κοντά στο λιμάνι οι Γατελούζοι ίδρυσαν φρουριακό συγκρότημα, για την κατασκευή του οποίου χρησιμοποιήθηκε αρχαίο δομικό υλικό από τη γύρω περιοχή. Η μεσαιωνική οχύρωση στην Παλαιόπολη, πάνω από την παλαιοχριστιανική βασιλική, κατασκευάστηκε στα 1431-3 και αποτελεί τμήμα του αμυντικού προγράμματος των Γατελούζων στη Σαμοθράκη εναντίον των Τούρκων και κυρίως εναντίον των Βενετών. Το φρουριακό συγκρότημα περιλαμβάνει τάφρο, περίβολο και τρεις πύργους, από τους οποίους ο νοτιοανατολικός, σώζεται σχεδόν ακέραιος.

Στην κατασκευή του από λαξευτές πέτρες και ασβεστοκονίαμα χρησιμοποιήθηκαν πολλά μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη κυρίως από κτίρια της Αρχαίας Πόλης. Ο πύργος είναι ορθογώνιος με ύψος περίπου 17,75 μ. και αποτελείται από ένα τυφλό ισόγειο και τρεις ορόφους, που είχαν ξύλινα πατώματα. Στην είσοδο του πύργου, την οποία αποτελούσε μια διαμπερής εσοχή στο βορειοανατολικό τοίχο του πρώτου ορόφου, οδηγούσε μια εξωτερική κινητή σκάλα. Στο ισόγειο υπάρχει κυκλική δεξαμενή, στην οποία κατέληγαν και συγκεντρώνονταν με αγωγό από το δώμα τα νερά της βροχής. Η εσωτερική σκάλα ήταν ξύλινη μέχρι το ύψος του τρίτου ορόφου, όπου διαμορφώνεται θολωτά μέσα στο πάχος του τοίχου και οδηγεί στο δώμα, το οποίο ήταν κατασκευασμένο από λίθους και πήλινα άδεια πιθάρια για τη μείωση του βάρους του. Η οροφή είναι θολωτή και έχει σχήμα ημικύλινδρου ενισχυμένου με τόξο-νεύρωση στη μέση. Στα εσωτερικά μέτωπα των τοίχων υπάρχουν τοξωτές εσοχές διαφόρων μεγεθών, καθεμία από τις οποίες έχει άνοιγμα-πολεμίστρα. Στον νοτιοανατολικό τοίχο του πύργου και στο ύψος του δεύτερου ορόφου υπάρχει ένας κλειστός εξώστης, συμπληρωμένος σήμερα, με δύο ορθογώνιες οπές-καταχύστρες στο δάπεδό του, ανάμεσα στα φουρούσια που τον στήριζαν. Αυτά τα φουρούσια ήταν πέτρινα και βρίσκονται περιμετρικά του πύργου, σε απόσταση περίπου 2 μ. κάτω από το επίπεδο του δώματος, πιθανότατα για να στηρίζουν κάποιο στηθαίο. Στο νοτιοδυτικό τμήμα της βορειοδυτικής πλευράς του πύργου βρισκόταν η πύλη του φρουριακού συγκροτήματος.

Εκτός από το Ιερό των Μεγάλων Θεών, που ήταν το σημαντικότερο ιερό της Σαμοθράκης, υπήρχαν στον αρχαίο οικισμό και άλλα θρησκευτικά κτίρια. Προστάτιδα θεά της αρχαίας πόλης ήταν η Aθηνά, η οποία απεικονιζόταν και στον εμπροσθότυπο των νομισμάτων του νησιού. Tο ιερό της εικάζεται ότι βρισκόταν στο σημείο, όπου σήμερα βρίσκεται η μεσαιωνική οχύρωση των Γατελούζων ή σε μια βορειότερη και ψηλότερη θέση σε ένα μικρό πλάτωμα, διάσπαρτο από θραύσματα μαρμάρων, που σχηματίζεται στην πλαγιά, σε μικρή απόσταση από τα ερείπια του ναϋδρίου του Άϊ-Γιώργη. Οι αρχαιολογικές ανασκαφές που έγιναν σε αυτό το μικρό πλάτωμα αποκάλυψαν τμήματα από αρχιτεκτονικά μέλη δύο τουλάχιστον κτιρίων, ενός δωρικού και ενός ιωνικού ρυθμού.

Η αρχαία πόλη κατοικήθηκε μέχρι τα βυζαντινά χρόνια.

Βιβλιογραφία:

Αρχαιολογικός Χάρτης Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης, Έκδοση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, σελ. 7.

Μάτσας Δ., (1994). Η Σαμοθράκη στην Αρχαιότητα, Αφιέρωμα: Σαμοθράκη, Εφημερίδα Καθημερινή, σελ. 4.

Μάτσας Δ., Μπακιρτζής Α. (1998). Σαμοθράκη, Μικρός Πολιτισμικός Οδηγός, Έκδοση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης & Δήμου Σαμοθράκης, ΙΘ΄ Εφορεία Προϊστορικών και Κλασικών Αρχαιοτήτων, 12η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, σελ. 22-32.

Οδηγός περιήγησης Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, (2000). Έκδοση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης, σελ. 97.

Σαμοθράκη, το νησί των μυστηρίων, Έκδοση Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης.

Lehmann K. (1998). Samothrace, A Guide to the excavations and the museum, Institute of Fine Arts, New York University, σελ.173-176.