ΔΥΟ ΑΝΕΚΤΙΜΗΤΟΙ ΘΗΣΑΥΡΟΙ ΚΟΡΩΝΕΙΑ - ΒΟΛΒΗ
Οικοτουριστικός οδηγός των λιμνών
Η περιοχή των Λιμνών Κορώνειας και Βόλβης αποτελεί σπάνιο πλέγμα οικοσυστημάτων με καλαμώνες, υγρά λιβάδια και σπανιότατα δείγματα υγρόφιλων δασών, και έχει ενταχθεί στους 11 υγρότοπους διεθνούς σημασίας του καταλόγου της Σύμβασης Ραμσάρ. Διαθέτει πλούσια βιοποικιλότητα, έχοντας 23 είδη ψαριών, τουλάχιστον 5 είδη αμφιβίων, 14 είδη ερπετών, 34 είδη θηλαστικών, πάνω από 200 είδη πουλιών και 300 είδη φυτών. Οι φυσικές ομορφιές συνυπάρχουν με βυζαντινά μνημεία, γεωλογικούς σχηματισμούς, θερμές πηγές και ιστορικές μνήμες που παίρνουν τη θέση τους μέσα στον πολύχρωμο καμβά που έχουν πλέξει ο μύθος και η ιστορία της περιοχής. Αυτός, ο τόσο κοντινός στη Θεσσαλονίκη, τόπος των λιμνών, καλεί τον επισκέπτη να τον γνωρίσει καλύτερα, αλλά και να βοηθήσει ώστε να αντιστραφεί η πορεία υποβάθμισής του.
Ξεκινώντας από τη Θεσσαλονίκη για να επισκεφθούμε την περιοχή, περνούμε από την ιστορική διάβαση του Δερβενίου και κατευθυνόμαστε ανατολικά προς τον Άγιο Βασίλειο. Η προβλήτα (που βρίσκεται πολύ μακριά από το νερό σήμερα) έχει γίνει πόλος έλξης επισκεπτών γιατί συγκεντρώνει πολλά ενδιαφέροντα γνωρίσματα: τον διαμορφωμένο από το Δασαρχείο χώρο, το σημείο όπου αφήνουν οι ψαράδες τις βάρκες και τον ερειπωμένο βυζαντινό πύργο. Μπροστά απλώνεται η λίμνη και συχνά μπορεί κανείς να δει εδώ σπάνια πουλιά όπως φοινικόπτερα, αργυροπελεκάνους, κλπ.
Συνεχίζοντας, περνούμε το Βασιλούδι και τη Γερακαρού και στρίβουμε προς Λαγκαδίκια για να βγούμε στο Σχολάρι, στην περιοχή ανάμεσα στις δύο λίμνες. Εδώ σώζονται δύο τεράστια πλατάνια (απομεινάρια προγενέστερου παραλίμνιου δάσους), που φιλοξενούν στα κλαδιά τους τις φωλιές δεκάδων ερωδιών και έχουν κηρυχθεί «Μνημείο της Φύσης». Στο δρόμο προς τη Νυμφόπετρα, συναντούμε την «πομπή» πυριτικών βράχων που γοήτευσε τη φαντασία των ανθρώπων από τα πολύ παλιά χρόνια. Οι ντόπιοι θρύλοι μιλούν για «γαμήλια πομπή που ξαφνικά πέτρωσε από άδικη φθονερή κατάρα» ενώ οι γεωλόγοι βεβαιώνουν ότι «είναι σχηματισμοί αλάτων που άφησαν οι παλιοί υπέρθερμοι πίδακες γεωθερμικού ρευστού».
Ανατολικότερα βρίσκονται τα χωριά Μεγάλη και Μικρή Βόλβη. Λίγο πριν από τη Μικρή Βόλβη, μπορεί να επισκεφθεί κανείς τον βυζαντινό λαδόμυλο, που αποτελεί σπάνιο αρχιτεκτονικό δείγμα. Στο χωριό, τις πρωινές ώρες, ο επισκέπτης μπορεί να συναντήσει τους ιχθυεμπόρους στην ιχθυόσκαλα να «χτυπούν» τις τιμές των ψαριών στη δημοπρασία. Με λίγη τύχη και υπομονή, μπορεί να αγοράσει κανείς φρέσκο και φτηνό ψάρι. Οι ταβέρνες της περιοχής προσφέρουν γριβάδια, αλλά και μια ντόπια λιχουδιά, την παστή λιπαριά.
Κατεβαίνοντας προς τα νότια βρισκόμαστε στη βαθύσκια κοιλάδα της Ρεντίνας ή των Μακεδονικών Τεμπών, όπως είναι αλλιώς γνωστή. Ο περίπατος κατά μήκος του Ρήχιου ποταμού και στην κοιλάδα, θα αποκαλύψει στον επισκέπτη ένα από τα σπάνια οικοσυστήματα της Ελλάδας, σημαντικό για υδρόβιους οργανισμούς και είδη πουλιών. Περνούμε τον Ρήχιο (τον οποίο σήμερα τροφοδοτούν με νερά μόνον υπόγειες πηγές) από το ξύλινο γεφυράκι και παίρνουμε το μονοπάτι που οδηγεί στο βυζαντινό κάστρο, στην κορυφή του λόφου. Εκεί, οι ανασκαφές έχουν αποκαλύψει έναν ολόκληρο οικισμό. Σε εξαιρετικά στρατηγικό σημείο, σωστή αετοφωλιά, το κάστρο μπορούσε να ελέγχει αποτελεσματικά τη διάβαση της κοιλάδας και την Εγνατία οδό. Γυρίζοντας προς τη δύση, συναντούμε δίπλα στον δρόμο, τον ναό της Αγίας Μαρίνας με τη χαρακτηριστική στέγη από σχιστόπλακες. Πιο κάτω, η παραλία μεταξύ Νέας Μαδύτου και Απολλωνίας ελκύει πολλούς λάτρεις του αθλήματος της ιστιοσανίδας, λόγω των ευνοϊκών ανέμων.
Στην Απολλωνία στρίβουμε και βγαίνουμε στο «βήμα» από όπου, κατά την παράδοση, δίδαξε ο Απόστολος Παύλος. Το «βήμα» αυτό περιβάλλεται από μουσουλμανικά κτίρια (λουτρό, τζαμί και χάνι). Αυτά χτίστηκαν δίπλα από την αρχαία οδό και ίσως αποτελούν απομεινάρι ενός σταθμού ξεκούρασης. Προχωρώντας προς την ακτή, θα συναντήσουμε ό,τι απομένει από το άλλοτε μεγαλειώδες παραλίμνιο δάσος της Απολλωνίας. Υπεραιωνόβιες συστάδες, συνολικής έκτασης 300 στρεμμάτων, αποτελούμενες από σκλήθρα, πλατάνια και ασημόλευκες, φτάνουν σε ύψος τα 25 μέτρα. Στα κλαδιά των δένδρων βρίσκουν καταφύγιο πουλιά, όπως οι σταχτοτσικνιάδες και οι λευκοπελαργοί. Στο χωριό, δίπλα στην εθνική οδό Θεσσαλονίκης-Καβάλας, κατασκευάστηκε πρόσφατα από το ΥΠΕΧΩΔΕ Κέντρο Πληροφόρησης για τον υγρότοπο, το οποίο σύντομα θα είναι έτοιμο να δέχεται επισκέπτες. Δυτικότερα, θα συναντήσουμε τα θερμά λουτρά της Νέας Απολλωνίας. Ο παλιός τουριστικός οικισμός, συμπληρώνεται από νεοανεγειρόμενες σύγχρονες εγκαταστάσεις, που θα μπορούν να φιλοξενήσουν επισκέπτες και τον χειμώνα.
Περνούμε και πάλι από την ενδιάμεση των δύο λιμνών περιοχή και συνεχίζουμε από τη βόρεια πλευρά της λίμνης Κορώνειας, μέσα από τοπίο αμιγώς αγροτικό. Καταλήγουμε στην περιοχή του Λαγκαδά, όπου έχουν συγκεντρωθεί τα τελευταία χρόνια αρκετές βιοτεχνίες και βιομηχανίες. Κοντά στη λίμνη όμως, υπάρχουν θερμά ιαματικά λουτρά, που είναι γνωστά από την εποχή του Μεγάλου Κωνσταντίνου.
Βέβαια, η διαδρομή που θα ακολουθήσει κανείς, μπορεί να διαμορφωθεί ανάλογα με τον χρόνο και τα ενδιαφέροντά του. Είναι σημαντικό το γεγονός ότι υπάρχουν καλοί δρόμοι που επιτρέπουν τον γύρο των λιμνών, πολύ κοντά στην ακτή, ακόμη και με το ποδήλατο. Μπορεί ακόμα κάποιος να λοξοδρομήσει είτε βόρεια των λιμνών, στις περιοχές του Σοχού και των δρυοδασών του Βερτίσκου και των Κερδυλλίων, είτε νότια, στην κοίτη του χειμάρρου Μελισσουργού. Εκεί υπάρχει παρόχθιο δάσος από πλατάνια, που εκτείνεται αρκετά χιλιόμετρα κατά μήκος της κοίτης.
Τέλος, αξίζει κανείς να ανεβεί στην πλαγιές του Χορτιάτη και του Χολομώντα με τα παλιά χωριά. Λιγότερη η ανθρώπινη παρουσία, άγρια η φύση, γρήγορες οι εναλλαγές των εικόνων. Πολλές θέσεις για θέαση όλης της κοιλάδας με τις δύο λίμνες να αντανακλούν το φως του ήλιου, τη λευκότητα των σύννεφων και τα χρώματα των λόφων.